Đặt cọc mua đất nền: Quy trình an toàn, mức cọc hợp lý và 7 rủi ro cần tránh

Đất nền thường hấp dẫn vì giá trị lớn, khả năng xây dựng linh hoạt và tâm lý “có đất là có tài sản thật”. Nhưng cũng chính vì đất chưa có nhà, chưa có công trình rõ ràng nên người mua dễ bỏ sót nhiều vấn đề quan trọng: đất có nằm trong quy hoạch không, ranh giới thực tế có đúng sổ không, đường vào có hợp pháp không, đất có đang thế chấp hay tranh chấp không.

Trong giao dịch nhà đất, đặt cọc không chỉ là “giữ chỗ”. Đây là một cam kết dân sự có thể làm bạn mất tiền nếu ký vội, chuyển tiền sai người hoặc không ghi rõ điều kiện hoàn cọc. Theo quy định về đặt cọc trong Bộ luật Dân sự 2015, đặt cọc là việc một bên giao cho bên kia một khoản tiền hoặc tài sản có giá trị trong một thời hạn để bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng; nếu một bên từ chối giao kết hoặc thực hiện thì việc xử lý tiền cọc phụ thuộc vào quy định pháp luật và thỏa thuận của các bên.

Bài viết này sẽ giúp bạn đi từng bước trước khi đặt cọc mua đất, đặc biệt là đất thổ cư riêng lẻ và đất nền dự án.

Phân biệt đặt cọc mua đất nền dự án và đất thổ cư riêng lẻ

Không phải miếng đất nào cũng có cùng kiểu rủi ro. Trước khi hỏi “đặt cọc mua đất bao nhiêu là hợp lý”, bạn cần biết mình đang mua loại đất nào.

Đất thổ cư riêng lẻ

Đây thường là đất của cá nhân, hộ gia đình, đã có sổ đỏ hoặc sổ hồng riêng. Người mua cần kiểm tra:

• Chủ sở hữu trên sổ có đúng người đang bán không.

• Đất có đang thế chấp, bị kê biên, tranh chấp không.

• Diện tích thực tế có khớp với sổ không.

• Ranh giới đất ngoài thực địa có rõ ràng không.

• Đường vào đất có hợp pháp, ổn định, đủ điều kiện sử dụng không.

Với đất thổ cư riêng lẻ, rủi ro hay gặp nhất là ranh giới không rõ, đất dính quy hoạch, sổ chung, đất có tranh chấp ngầm với hàng xóm hoặc người bán không đủ quyền quyết định.

Đất nền dự án

Đất nền dự án thường được quảng bá bằng phối cảnh đẹp, hạ tầng tương lai và cam kết lợi nhuận. Tuy nhiên, người mua cần cẩn trọng hơn vì pháp lý dự án phụ thuộc vào nhiều yếu tố: chủ đầu tư, quy hoạch chi tiết, nghĩa vụ tài chính, tiến độ hạ tầng, điều kiện chuyển nhượng và thời điểm cấp giấy chứng nhận.

Không nên đặt cọc chỉ vì nhân viên bán hàng nói “sắp có sổ”, “đã có quy hoạch 1/500”, “chỉ còn vài nền cuối” hoặc “cọc hôm nay mới giữ giá”. Mọi thông tin quan trọng nên có tài liệu chứng minh, không chỉ nghe qua lời nói.

Quy trình đặt cọc mua đất nền từng bước

Bước 1: Kiểm tra sổ đỏ hoặc sổ hồng gốc

Nguyên tắc đầu tiên: không đặt cọc chỉ dựa trên ảnh chụp hoặc bản photo sổ.

Bạn nên yêu cầu xem bản gốc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đối chiếu các thông tin cơ bản như:

• Tên người sử dụng đất.

• Số thửa, số tờ bản đồ.

• Diện tích.

• Mục đích sử dụng đất.

• Thời hạn sử dụng.

• Hình thức sử dụng riêng hay chung.

• Ghi chú hạn chế quyền sử dụng nếu có.

Nếu người bán nói “sổ đang ở ngân hàng”, “sổ đang làm thủ tục”, “sổ để người thân giữ”, bạn không nên chuyển tiền ngay. Trường hợp đất đang thế chấp, cần làm rõ quy trình giải chấp, thời điểm lấy sổ, trách nhiệm của mỗi bên và nên có ngân hàng hoặc đơn vị chuyên môn tham gia xác nhận.

Bước 2: Kiểm tra quy hoạch khu vực

Đây là bước rất nhiều người bỏ qua. Một miếng đất có sổ không có nghĩa là chắc chắn được xây nhà, được tách thửa hoặc không bị ảnh hưởng bởi quy hoạch trong tương lai.

Luật Đất đai 2024 ghi nhận công dân được tiếp cận thông tin đất đai như quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, bảng giá đất đã công bố, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và các thông tin liên quan khác theo quy định.

Bạn có thể kiểm tra quy hoạch bằng nhiều cách:

• Tra cứu trên cổng thông tin quy hoạch của địa phương nếu có.

  Xem thêm Hợp Đồng Tặng Cho Quyền Sử Dụng Đất Vs Mua Bán Nhà Đất: Chi Phí, Thuế Và Rủi Ro Lách Luật

• Hỏi trực tiếp tại UBND cấp xã/phường nơi có đất.

• Liên hệ Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai.

• Nhờ đơn vị đo đạc, luật sư hoặc chuyên viên pháp lý hỗ trợ nếu giao dịch có giá trị lớn.

Theo hướng dẫn về thủ tục cung cấp thông tin, dữ liệu đất đai, cá nhân hoặc tổ chức có nhu cầu có thể nộp phiếu yêu cầu hoặc văn bản yêu cầu tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai; ở nơi chưa xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai thì có thể chuyển đến Văn phòng đăng ký đất đai hoặc UBND cấp xã để cung cấp từ hồ sơ địa chính.

Bước 3: Xác minh ranh giới thực tế

Khi mua đất, đừng chỉ đứng ngoài đường nhìn vào rồi ước lượng. Bạn nên đi thực địa, xem đủ bốn cạnh thửa đất, xác định mốc giới và hỏi thêm những người ở cạnh bên.

Nên kiểm tra:

• Đất có hàng rào, mốc bê tông, tường bao hay dấu hiệu phân định rõ không.

• Có phần nào đang bị hàng xóm sử dụng, lấn qua hoặc tranh chấp không.

• Diện tích thực tế có vẻ lệch nhiều so với giấy tờ không.

• Lối đi vào đất là đường công cộng, đường thỏa thuận hay lối đi nhờ qua đất người khác.

Nếu cần, hãy thuê đo đạc lại trước khi cọc. Chi phí đo đạc nhỏ hơn rất nhiều so với rủi ro mua nhầm đất thiếu diện tích hoặc vướng tranh chấp ranh.

Bước 4: Kiểm tra tình trạng thế chấp, tranh chấp

Một số thửa đất nhìn rất “sạch” nhưng thực tế đang thế chấp ngân hàng, bị ngăn chặn giao dịch, có tranh chấp thừa kế hoặc có người đồng sở hữu không đồng ý bán.

Bạn nên hỏi rõ:

• Đất có đang thế chấp không.

• Có bị kê biên, ngăn chặn giao dịch không.

• Có đồng sở hữu không.

• Nếu là tài sản chung vợ chồng, cả hai vợ chồng có đồng ý bán không.

• Có tranh chấp với hàng xóm, người thân, người góp tiền mua chung trước đây không.

Khi thông tin chưa rõ, không nên cọc bằng niềm tin. Hãy ghi điều kiện trong giấy đặt cọc: nếu đất không đủ điều kiện chuyển nhượng, tiền cọc phải được hoàn lại và bên bán chịu trách nhiệm theo thỏa thuận.

Bước 5: Thương lượng giá và điều kiện giao dịch

Ngoài giá mua, bạn cần thương lượng các điều kiện cụ thể:

• Ai chịu thuế, phí công chứng, phí sang tên.

• Thời hạn ký hợp đồng công chứng.

• Thời hạn bàn giao đất.

• Tiền cọc được trừ vào giá mua như thế nào.

  Xem thêm Hợp đồng mua bán nhà 3 bên: Quy trình chi tiết khi mua nhà bằng vay ngân hàng

• Bên bán cần cung cấp giấy tờ gì trước ngày công chứng.

• Trường hợp ngân hàng không duyệt vay thì xử lý tiền cọc ra sao, nếu người mua có vay.

• Trường hợp phát hiện quy hoạch, tranh chấp, sai diện tích thì hoàn cọc hay phạt cọc thế nào.

Điều quan trọng là mọi thỏa thuận nên được ghi thành văn bản, không chỉ nói miệng.

Bước 6: Ký giấy đặt cọc mua đất

Giấy đặt cọc mua bán nhà đất nên có tối thiểu các nội dung sau:

• Thông tin bên đặt cọc và bên nhận cọc.

• Thông tin thửa đất: số thửa, tờ bản đồ, địa chỉ, diện tích, mục đích sử dụng.

• Giá chuyển nhượng.

• Số tiền đặt cọc.

• Phương thức thanh toán.

• Thời hạn ký hợp đồng công chứng.

• Cam kết pháp lý của bên bán.

• Điều kiện hoàn cọc, mất cọc, phạt cọc.

• Trách nhiệm thuế phí.

• Chữ ký của các bên và người làm chứng nếu có.

Với giao dịch giá trị lớn, nên nhờ luật sư, công chứng viên hoặc người có kinh nghiệm pháp lý kiểm tra nội dung trước khi ký.

Bước 7: Chuyển tiền cọc đúng cách

Nên chuyển khoản thay vì đưa tiền mặt, nhất là khi số tiền lớn. Nội dung chuyển khoản nên ghi rõ: “Đặt cọc mua thửa đất số…, tờ bản đồ số…, theo giấy đặt cọc ngày…”.

Chỉ chuyển tiền vào tài khoản của chính chủ sở hữu hoặc người được ủy quyền hợp pháp. Nếu chuyển cho môi giới, người thân của chủ đất hoặc bên thứ ba, phải có văn bản ủy quyền và thỏa thuận rõ ràng.

Giấy tờ cần kiểm tra kỹ trước khi đặt cọc mua đất

Sổ đỏ hoặc sổ hồng gốc

Đây là giấy tờ quan trọng nhất. Không nên chấp nhận lời giải thích mơ hồ khi người bán không xuất trình được bản gốc.

CCCD hoặc giấy tờ tùy thân của chủ sở hữu

Thông tin trên CCCD cần khớp với thông tin người đứng tên trên sổ. Nếu chủ đất đã kết hôn, cần xem xét yếu tố tài sản chung vợ chồng.

Giấy tờ liên quan quy hoạch

Nếu người bán nói đất không dính quy hoạch, hãy yêu cầu bằng chứng. Với giao dịch lớn, nên tự kiểm tra tại cơ quan có thẩm quyền hoặc nguồn tra cứu chính thức.

Biên bản xác nhận ranh giới, mốc giới nếu có

Với đất ở khu vực ranh chưa rõ hoặc từng tách thửa, biên bản xác nhận ranh giới, bản vẽ hiện trạng, hồ sơ đo đạc là những tài liệu rất nên xem.

Hóa đơn, nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất

Nên hỏi về thuế sử dụng đất, tiền sử dụng đất, phí còn nợ hoặc các nghĩa vụ tài chính chưa hoàn thành nếu có. Không phải trường hợp nào cũng phát sinh, nhưng hỏi trước giúp tránh tranh cãi sau này.

Đặt cọc mua đất bao nhiêu là hợp lý?

Pháp luật không ấn định một mức cọc chung cho mọi giao dịch mua đất. Mức cọc là do các bên thỏa thuận, nhưng cần phù hợp giá trị giao dịch, mức độ chắc chắn pháp lý và khả năng tài chính của người mua.

Trong thực tế, nhiều giao dịch chọn mức cọc khoảng 3–5% giá trị đất hoặc một khoản cố định như 50–200 triệu đồng. Tuy nhiên, đây chỉ là kinh nghiệm thị trường, không phải quy định bắt buộc.

Đất nền dự án

Với đất nền dự án, chỉ nên cọc khi đã kiểm tra pháp lý cơ bản của dự án và biết rõ mình đang ký với ai: chủ đầu tư, đơn vị phân phối hay một cá nhân nhận chuyển nhượng lại.

Xem thêm Sổ đỏ hộ gia đình là gì? Người mua cần kiểm tra ai có quyền ký bán

Nếu dự án chưa đủ điều kiện chuyển nhượng, chưa rõ tiến độ cấp sổ hoặc chỉ mới có phiếu giữ chỗ, người mua cần cực kỳ thận trọng. Không nên cọc quá cao khi tài liệu pháp lý chưa rõ.

Đất thổ cư riêng lẻ

Với đất thổ cư đã có sổ riêng, pháp lý rõ, chủ đất đúng người, quy hoạch ổn và thời gian công chứng gần, mức cọc có thể linh hoạt hơn. Tuy vậy, vẫn nên giữ mức cọc vừa phải để giảm rủi ro nếu phát sinh vấn đề trước ngày công chứng.

Đất nông nghiệp

Đất nông nghiệp thường có rủi ro khác: mục đích sử dụng không phải đất ở, việc chuyển mục đích sử dụng phụ thuộc quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và điều kiện tại từng địa phương. Không nên cọc mua đất nông nghiệp chỉ vì nghe nói “sau này lên thổ cư chắc chắn”.

7 rủi ro thường gặp khi đặt cọc mua đất

1. Đất nằm trong quy hoạch thu hồi hoặc mở đường

Đây là rủi ro lớn nhất. Có trường hợp đất vẫn có sổ nhưng nằm trong quy hoạch đường, công trình công cộng hoặc khu vực bị hạn chế xây dựng. Người mua cần kiểm tra quy hoạch trước khi cọc, không nên chỉ tin bản đồ do môi giới gửi.

2. Ranh giới không rõ ràng

Đất không có mốc giới, hàng rào hoặc bị hàng xóm sử dụng một phần rất dễ phát sinh tranh chấp. Hãy đi thực địa, hỏi hàng xóm và đo đạc nếu cần.

3. Đất đang thế chấp ngân hàng

Đất đang thế chấp không phải lúc nào cũng không mua được, nhưng quy trình phải rõ. Cần biết ai thanh toán khoản vay, khi nào giải chấp, khi nào lấy sổ, khi nào công chứng. Không nên chuyển tiền lớn nếu chỉ nghe hứa “mai rút sổ”.

4. Đất có tranh chấp với hàng xóm hoặc người thân

Tranh chấp không phải lúc nào cũng thể hiện trên giấy tờ. Nên hỏi người dân xung quanh, tổ trưởng khu phố, địa chính địa phương nếu cần.

5. Đất nền dự án chưa được cấp phép đầy đủ

Một số dự án bán khi pháp lý chưa hoàn chỉnh, hạ tầng chưa xong hoặc chưa đủ điều kiện chuyển nhượng. Người mua có thể bị kẹt tiền lâu, khó sang tên hoặc không biết bao giờ có sổ.

6. Sổ đỏ giả, sổ photo hoặc thông tin không khớp

Không kiểm tra sổ gốc là lỗi rất nguy hiểm. Nếu nghi ngờ, nên kiểm tra tại Văn phòng đăng ký đất đai hoặc nhờ công chứng viên, luật sư hỗ trợ.

7. Đất không có lối đi hợp pháp

Một miếng đất có giá rẻ bất thường đôi khi là do không có đường vào rõ ràng. Nếu lối đi là đường mượn, đường thỏa thuận miệng hoặc đi qua đất người khác, sau này có thể bị chặn lối, khó xây dựng và khó bán lại.

Đặt cọc mua đất nền dự án: Lưu ý đặc biệt

Khi mua đất nền dự án, bạn không chỉ kiểm tra một thửa đất mà còn phải kiểm tra cả dự án.

Kiểm tra pháp lý dự án

Nên hỏi và đối chiếu các tài liệu như quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, quy hoạch chi tiết, giấy tờ giao đất, nghĩa vụ tài chính, điều kiện huy động vốn hoặc chuyển nhượng nếu có. Tùy từng dự án, danh mục giấy tờ có thể khác nhau.

Xác nhận tiến độ hoàn thiện hạ tầng

Đừng chỉ nhìn phối cảnh. Hãy đi thực tế xem đường, điện, nước, thoát nước, vỉa hè, kết nối giao thông và tình trạng thi công.

Kiểm tra chủ đầu tư

Tìm hiểu năng lực, lịch sử triển khai dự án, tranh chấp trước đây nếu có và cách chủ đầu tư xử lý cam kết với khách hàng.

Thời gian cấp sổ cam kết

Nếu bên bán cam kết “6 tháng có sổ” hoặc “1 năm có sổ”, cần ghi rõ trong văn bản: căn cứ nào, nếu chậm thì xử lý ra sao, ai chịu trách nhiệm. Không nên tin cam kết miệng.

Mẫu giấy đặt cọc mua đất tham khảo

Bạn có thể dùng cấu trúc sau để chuẩn bị giấy đặt cọc. Nội dung này chỉ mang tính tham khảo, nên điều chỉnh theo từng giao dịch cụ thể và hỏi ý kiến chuyên môn nếu cần.

GIẤY ĐẶT CỌC MUA BÁN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT

Hôm nay, ngày… tháng… năm…, tại…

Bên đặt cọc:
Họ và tên:
CCCD số:
Địa chỉ:
Số điện thoại:

Bên nhận cọc:
Họ và tên:
CCCD số:
Địa chỉ:
Số điện thoại:

Xem thêm Thanh lý hợp đồng mua bán nhà: quy trình chấm dứt an toàn, tránh tranh chấp về sau

Hai bên thống nhất việc đặt cọc để chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với thửa đất sau:

• Thửa đất số:

• Tờ bản đồ số:

• Địa chỉ:

• Diện tích:

• Mục đích sử dụng:

• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số:

• Người đứng tên trên giấy chứng nhận:

Giá chuyển nhượng: … đồng.
Số tiền đặt cọc: … đồng.
Phương thức đặt cọc: Tiền mặt/chuyển khoản.
Thời hạn ký hợp đồng công chứng: Chậm nhất ngày… tháng… năm…

Bên nhận cọc cam kết thửa đất không có tranh chấp, không bị kê biên, không bị ngăn chặn giao dịch, thông tin cung cấp là đúng sự thật và đủ điều kiện chuyển nhượng theo quy định pháp luật tại thời điểm ký hợp đồng công chứng.

Nếu bên đặt cọc từ chối mua không có lý do thuộc điều kiện hoàn cọc đã thỏa thuận, tiền cọc xử lý theo thỏa thuận của hai bên. Nếu bên nhận cọc từ chối bán hoặc thửa đất không đủ điều kiện chuyển nhượng do lỗi hoặc thông tin không đúng từ bên nhận cọc, bên nhận cọc hoàn trả tiền cọc và chịu trách nhiệm theo thỏa thuận.

Hai bên đã đọc, hiểu và tự nguyện ký giấy đặt cọc này.

Bên đặt cọc ký tên
Bên nhận cọc ký tên
Người làm chứng ký tên nếu có

Những lỗi thường gặp khi đặt cọc mua đất

• Chỉ xem ảnh chụp hoặc bản photo sổ đỏ.

• Không kiểm tra quy hoạch trước khi cọc.

• Tin hoàn toàn vào lời môi giới về ranh giới đất.

• Không hỏi hàng xóm hoặc người dân xung quanh về tranh chấp.

• Đặt cọc khi chưa rõ lối đi vào đất.

• Cọc đất nền dự án khi chưa xem pháp lý dự án.

• Không ghi rõ điều kiện hoàn cọc nếu phát hiện đất có vấn đề.

• Chuyển tiền cho người không đứng tên trên sổ.

• Không kiểm tra tài sản chung vợ chồng hoặc đồng sở hữu.

• Không đo đạc lại khi diện tích thực tế có dấu hiệu không khớp.

Checklist dành cho người mua nhà trước khi đặt cọc mua đất

• Đã xem sổ đỏ hoặc sổ hồng gốc.

• Đã đối chiếu người bán với người đứng tên trên sổ.

• Đã kiểm tra mục đích sử dụng đất.

• Đã kiểm tra quy hoạch tại nguồn đáng tin cậy.

• Đã đi thực địa xem ranh giới, mốc giới.

• Đã hỏi về tranh chấp với hàng xóm hoặc người thân.

• Đã kiểm tra lối đi vào đất.

• Đã làm rõ đất có thế chấp hay không.

• Đã thống nhất giá, thuế phí, thời hạn công chứng.

• Đã ghi rõ điều kiện hoàn cọc, mất cọc, phạt cọc.

  Xem thêm Mua nhà sổ chung có công chứng được không? Những điểm phải kiểm tra trước khi đặt cọc

• Đã chuyển tiền đúng người, có chứng từ rõ ràng.

• Với giao dịch lớn, đã nhờ luật sư hoặc đơn vị chuyên môn kiểm tra.

Kết luận

Đặt cọc mua đất là bước nhỏ trên giấy tờ nhưng có thể quyết định sự an toàn của cả giao dịch. Người mua không nên vội chuyển tiền chỉ vì sợ mất cơ hội, sợ tăng giá hoặc tin vào lời cam kết miệng.

Trước khi đặt cọc, hãy kiểm tra sổ gốc, quy hoạch, ranh giới, lối đi, tình trạng thế chấp, tranh chấp và năng lực pháp lý của người bán. Với đất nền dự án, cần kiểm tra thêm pháp lý dự án, tiến độ hạ tầng và cam kết cấp sổ.

La Bàn Nhà sẽ tiếp tục đồng hành cùng bạn trong các bước kiểm tra, so sánh và chuẩn bị trước khi mua nhà đất, để mỗi quyết định xuống tiền đều rõ ràng và ít rủi ro hơn.

FAQ

Câu hỏi 1: Đặt cọc mua đất bao nhiêu phần trăm là hợp lý?

Trả lời: Không có một tỷ lệ bắt buộc cho mọi giao dịch. Thực tế nhiều người chọn khoảng 3–5% giá trị đất hoặc một khoản cố định phù hợp như 50–200 triệu đồng. Tuy nhiên, mức cọc nên phụ thuộc vào pháp lý thửa đất, thời gian công chứng và mức độ tin cậy của giao dịch.

Câu hỏi 2: Kiểm tra quy hoạch đất ở đâu?

Trả lời: Bạn có thể tra cứu trên cổng thông tin quy hoạch của địa phương nếu có, hỏi tại UBND cấp xã/phường, Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai. Với giao dịch lớn, nên xin thông tin chính thức hoặc nhờ chuyên môn hỗ trợ.

Câu hỏi 3: Đất nền dự án có an toàn không?

Trả lời: Đất nền dự án có thể an toàn nếu pháp lý rõ, chủ đầu tư uy tín, hạ tầng và điều kiện chuyển nhượng phù hợp. Tuy nhiên, không nên đặt cọc chỉ dựa vào phối cảnh, lời hứa lợi nhuận hoặc cam kết cấp sổ miệng.

Câu hỏi 4: Mua đất chưa có sổ có được không?

Trả lời: Đây là trường hợp rủi ro cao. Người mua cần hiểu rõ nguồn gốc đất, điều kiện cấp sổ, khả năng chuyển nhượng và quy định tại địa phương. Nếu không có kinh nghiệm pháp lý, nên hạn chế đặt cọc hoặc cần tư vấn chuyên môn trước khi quyết định.

Câu hỏi 5: Làm sao biết đất có tranh chấp?

Trả lời: Bạn nên hỏi người dân xung quanh, kiểm tra thông tin tại địa phương, xem tình trạng hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền và yêu cầu bên bán cam kết bằng văn bản. Nếu có dấu hiệu ranh giới không rõ hoặc người thân của chủ đất không đồng thuận, nên dừng lại để xác minh thêm.

Câu hỏi 6: Có cần công chứng giấy đặt cọc mua đất không?

Trả lời: Không phải mọi giấy đặt cọc đều bắt buộc công chứng, nhưng với giao dịch giá trị lớn, việc lập văn bản chặt chẽ, có người làm chứng hoặc được tư vấn bởi công chứng viên, luật sư sẽ giúp giảm rủi ro tranh chấp.